ریفلاکس ادراری

ریفلاکس ادراری

 برگشت ادرار از مثانه به طرف بالا و کليه ها يک بيماري نسبتا شايع است  ادرار پس از تولید شدن در کلیه توسط لوله هایی به نام حالب به مثانه منتقل ودر آنجا تا هنگام دفع ، ذخیره می شود. در حالت طبیعی دریچه یک طرفه ای در محل اتصال حالب به مثانه جلوی برگشت ادرار را می گیرد . اگر این دریچه به درستی عمل نکند ، ادرار به داخل کلیه ها وحالب پس می زند ومی تواند میکروبها را از مثانه به کلیه برده وسبب عفونت کلیه شود .

برگشت ادرار از مثانه به طرف بالا و دستگاه ادراري فوقاني را ريفلاکس ادراري مي گويند.  دستگاه ادراري شامل دو کليه، دو حالب، يک مثانه و يک مجراي ادراري مي باشد. هنگام عبور خون از کليه ها، سموم و آب زيادي بدن توسط کليه ها گرفته مي شود و ادرار را ایجاد شده در کليه ها از طريق دو لوله باريک بنام حالب پائين آمده و وارد مثانه مي شود. ادرار در مثانه جمع مي شود و هنگام خالي شدن مثانه، ادرار از طريق مجراي ادرار بيرون مي ريزد. در ريفلاکس، ادرار به طرف بالا به يک يا هر دو حالب برگشت پيدا کرده و گاها وارد يک يا هر دو کليه نيز مي شود. اگر ريفلاکس از یک حالب انجام شود ریفلاکس یک طرفه و اگر از هر دو حالب انجام شود ریفلاکس دو طرفه است مي گويند

این بیماری بسیار مهم است، زیرا ممکن است باعث تخریب و از کار افتادن کلیه‌ها شود.

شیوع این بیماری در کودکان مبتلا به عفونت ادراری تا 70 درصد است و اهمیت آن در این سنین بسیار زیاد می باشد، زیرا که می تواند باعث عفونت مثانه و عفونت کلیه ها شده و عفونت کلیه باعث تخریب قسمتی از بافت کلیه می گردد.

قبل از یک سالگی شیوع عفونت ادراری در پسرها بیشتر است و جالب است بدانید قبل از شش ماهگی شیوع عفونت ادراری در پسرهای ختنه نشده 100 برابر پسرهای ختنه شده است. بنابراین ختنه یکی از عواملی است که به جلوگیری از  عفونت ادراری کمک می‌کند.

در سنین بالاتر و به‌خصوص دوران مدرسه و در سنین بلوغ، عفونت ادراری در دخترها بیشتر است.

عفونت کلیه در کودکان اگر سریع درمان نشود می تواند آسیبهای جبران ناپذیری به کلیه زده وحتی سبب از کار افتادن کلیه ویا ایجاد فشار خون شود . هدف از درمان ریفلاکس نیز حفظ عملکردکلیه از طریق جلوگیری از عفونت ادراری است

علائم ریفلاکس ادراری

  • عفونت ادراری
  • تب
  • سوزش ادراری
  • درد پهلو

در نوزادان:

  • تب
  • زردی
  • اسهال
  • اتفراغ
  • ضعف و بی حالی
  • بی قراری
  • بوی بد ادرار
  • درد شکم
  • عدم افزایش وزن

تشخیص

تشخیص ریفلاکس با انجام عکس رنگی مثانه (VCUG) داده می شود .برای این کار یک سوند کوچک درمجرای ادراری قرار داد ومثانه با ماده حاجب پر می شود . هنگامی که کودک شروع به ادرار کردن کرد از وی عکس گرفته می شود تا برگشت ادراری در صورت وجود، مشاهده شود .

گاهی هنگامی که جنین در رحم مادر است ، سونوگرافی ورم کلیه ها را نشان میدهد . در این صورت نوزاد باید پس از تولد تحت بررسی قرار گیرد چراکه علت این ورم دربسیاری موارد ریفلاکس است واگر به موقع تشخیص داده نشود , میتواند سبب عفونت آسیب کلیه شود .

عوارض ریفلاکس ادراری:

اهمیت تشخیص ریفلاکس در سنین پایین خیلی زیاد است، زیرا می‌تواند باعث انتشار عفونت از مثانه به کلیه ها شده و عفونت کلیه در سنین پایین (زیر 10 سال) باعث تخریب قسمتی از بافت کلیه می گردد این موضوع میتواند عواقب بدی همچون فشار خون، عفونت ادراری مکرر و نارسایی کلیه و دیالیز را در سنین بالاتر به بار آورد. بنابراین والدین، عفونت ادراری در کودکان خود را نباید سهل و ساده تلقی کنند.

علل ابتلا به ریفلاکس ادراری

کلا دو نوع ريفلاکس ادراري وجود دارد: اوليه و ثانويه. بسياري از موارد ريفلاکس ادراري اوليه بوده و در ضمن يک طرفه است. در ريفلاکس ادراري اوليه نوزاد با حالبي متولد مي شود که در داخل رحم به اندازه کافي رشد نکرده است. در حالت طبيعي حالب قبل از باز شدن در مثانه يک مسير دو تا سه سانتي متري در جدار مثانه را طي مي کند که اين قسمت از حالب را حالب داخل جداري مي گويند و مثل يک دريچه عمل کرده و از برگشت ادرار بطرف بالا جلوگيري مي کند.

در نوزاداني که داراي ريفلاکس ادراري هستند اين قسمت از حالب خوب تکامل نمي يابد و ادرار بطرف بالا برگشت پيدا مي کند. بسياري از موارد ريفلاکس ادراري اگر خفيف باشند با بزرگ شدن نوزاد به علت تکامل يافتن حالب، ريفلاکس ادراري نيز رو به کاهش نهاده و برطرف مي شود.

ريفلاکس ادراري ثانويه در مواردي اتفاق مي افتد که يک انسدادي در مسير خروجي ادرار پيش بيايد و يا اينکه فشار در داخل مثانه بنا به عللي افزايش پيدا کرده و ادرار را به طرف عقب به حالبها و کليه براند. يک بيماري خطرناکي بنام وجود دريچه در مجراي خلفي در کودکان وجود دارد که به طور مادزادي يک دريچه در مجراي ادرار کودک وجود دارد که مانع خروج ادرار مي شود.

در اين نوزادان ريفلاکس ادراري دو طرفه بوده و حتي در موقعي که جنين در داخل رحم مادر است مي توان با سونوگرافي اين بيماري را تشخيص داد. چون اين نوزادان برگشت شديد ادرار دارند که سبب اتساع و باد کردن حالبها و کليه ها شده و در سونوگرافي ديده مي شود. گاها در اين موارد صبر نمي کنند تا در پايان 9 ماهگي زايمان انجام شود، چون برگشت ادرار کليه ها را بشدت صدمه مي زند.

در چنین مواردي وقتي جنين بتواند در خارج از رحم زنده بماند، مثلا 7 ماهگي، زايمان انجام مي شود تا کليه هاي نوزاد آسيب نبيند. بعد از تواد بلافاصله اين نوزادان تحت درمان قرار مي گيرند. علل بسيار ديگري هستند که مي توانند سبب ريفلاکس ادراري ثانويه شوند. از علل مهمي که سبب افزايش فشار داخل مثانه مي شود، آسيب به نخاع است. در افرادي که بعلت ضربه يا تصادف دچار آسيب به نخاع مي شوند، فشار داخل مثانه بشدت افزايش يافته و سبب عفونتهاي ادراري مکرر و از بين رفتن کليه ها مي شود.

بيشتر افرادي که پس از آسيب به نخاع فوت مي کنند، بعلت عوارض کليوي آن، فوت مي کنند. بر حسب شدت برگشت ادرار، ريفلاکس ادراري را به 5 درجه از 1 تا 5 تقسيم مي کنند. نوع درجه يک ريفلاکس ادراري خفيف و نوع درجه 5 ريفلاکس ادراري بسيار شديد است.

درمان:

ریفلاکس در بسیاری موارد به مرور زمان و بدون نیاز به درمان بهبود می یابد در موارد این چنینی پزشک با تجویز آنتی بیوتیک از بروز عفونت پیشگیری می نماید. برای اجتناب از عمل غیر ضروری، جراح باید تجربه کافی داشته باشد تا بتواند بیمارانی را که در خطر عود عفونت هستند از آنهایی که احتمالا نیاز به عمل نخواهند داشت تشخیص دهد. اگر علیرغم تجویز آنتی بیوتیک باز هم کودک دچار عفونت شود ، نیاز به عمل جراحی خواهد بود. با کنترل و درمان طبی مناسب، 80 درصد موارد ریفلاکس ادراری، بدون عمل جراحی بهبود می یاب.

در موارد زیر لازم است که برای درمان این بیماری، حتما عمل جراحی انجام شود:

  • علی رغم مصرف آنتی بیوتیک، کودک به طور مکرر مبتلا به عفونت ادراری شود.
  • – کلیه ها شروع به آسیب دیدن کنند.
  • – کودک به اندازه ای بزرگ شده باشد که دیگر شانس بهبودی وجود نداشته باشد.
  • – شدت ریفلاکس ادراری زیاد باشد.
  • – خانم مبتلا به ریفلاکس ادراری که حامله شود. چون ریفلاکس ادراری فرد را مستعد عفونت ادراری می کند و عفونت ادراری در خانم های حامله پرخطر است.

درمان جراحی:

سابقا جراحی فقط به صورت باز میسر بود پ، اما در سالهای اخیر عمل جراحی بسته (آندوسکوپیک ) نیز معرفی شده است. عمل آندوسکوپیک یا بسته با تزریق ژل های خاصی در زیر محل ورود حالب به مثانه انجام می گیرد. برای این منظور ابتدا دستگاهی موسوم به سیستوسکوپ از طریق مجرای ادرار وارد مثانه شده واز طریق آن محل مناسب برای تزریق انتخاب می شود سپس سوزن خاصی از طریق دستگاه فوق وارد مثانه شده و تزریق بوسیله آن انجام می شود. موفقیت این روش حدود ۹٥% است ولی کودک به مدت یک هفته پس از عمل باید سوند داشته باشد. از عوارض آن درد و سوزش و انقباضات خودبخودی مثانه است که معمولا پس از خارج کردن سوند بهبود می یابد .

3 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *